Kontrolka A/C świeci, nawiew działa, ale do kabiny wciąż trafia ciepłe powietrze. Innym razem chłodzenie pojawia się tylko na kilka minut albo znika po nagrzaniu samochodu. Jedną z możliwych przyczyn jest nieprawidłowy sygnał czujnika ciśnienia. Zanim jednak warsztat wymieni ten element, powinien sprawdzić, czy rzeczywiście przekłamuje pomiar, czy jedynie informuje sterownik o problemie występującym w układzie.
Dlaczego sterownik kontroluje ciśnienie?
Czynnik chłodniczy krąży w instalacji pod ciśnieniem, które zmienia się w zależności od temperatury otoczenia, pracy sprężarki, obciążenia układu oraz skuteczności chłodzenia skraplacza. Elektronika samochodu potrzebuje informacji o tych warunkach, aby prawidłowo sterować kompresorem i wentylatorami.
Jeżeli ciśnienie spadnie poniżej dopuszczalnego poziomu albo nadmiernie wzrośnie, sterownik może ograniczyć działanie sprężarki lub całkowicie je zablokować. Niski odczyt może pojawić się przy znacznym ubytku czynnika. Zbyt wysoki bywa związany między innymi z problemem z przepływem powietrza przez skraplacz, awarią wentylatora, niedrożnością układu albo jego nieprawidłowym napełnieniem.
Dlatego sytuacja, w której kompresor klimatyzacji nie chce się załączyć, nie oznacza automatycznie uszkodzenia samej sprężarki. Może być sprawna, lecz sterownik nie pozwala jej rozpocząć pracy z powodu otrzymanego sygnału.
Presostat i elektroniczny czujnik to różne elementy
W wielu starszych i prostszych układach stosowano presostaty reagujące po przekroczeniu określonych progów. Działały jak przełączniki: rozłączały obwód przy zbyt niskim lub zbyt wysokim ciśnieniu. Niektóre konstrukcje uczestniczyły również w sterowaniu wentylatorem.
W nowszych samochodach częściej spotyka się elektroniczne przetworniki przekazujące sterownikowi bieżącą wartość ciśnienia. W zależności od rozwiązania mogą wysyłać zmieniające się napięcie, sygnał impulsowy albo komunikować się cyfrowo. Elektronika otrzymuje wtedy więcej informacji niż prosty komunikat o przekroczeniu granicznej wartości.
Różnica ma znaczenie podczas diagnostyki. Zwieranie przewodów bez znajomości schematu nie jest prawidłową metodą sprawdzania współczesnego czujnika. Może wywołać dodatkowe błędy, zakłócić komunikację ze sterownikiem i prowadzić do błędnych wniosków.
Jak objawia się niesprawny czujnik?
Najbardziej oczywistym sygnałem jest brak chłodzenia mimo włączenia klimatyzacji. Kontrolka A/C może się zapalić, lecz sprężarka nie zostaje uruchomiona albo jej wydajność pozostaje niewielka. Przyczyną może być odczyt wskazujący ciśnienie poza dopuszczalnym zakresem.
Możliwa jest również praca przerywana. Klimatyzacja zaczyna chłodzić, po czym wyłącza się bez wyraźnego powodu. Czasami wraca po ponownym uruchomieniu silnika, ostygnięciu komory silnikowej albo poruszeniu wtyczką. W samochodach, w których sterowanie wentylatorami wykorzystuje informację o ciśnieniu, nieprawidłowy sygnał może także wpływać na ich działanie.
W pamięci sterownika może pojawić się kod dotyczący nieprawidłowego sygnału, zbyt niskiego napięcia, przerwy w obwodzie albo wartości znajdującej się poza zakresem. Zdarza się również, że wskazanie widoczne w danych bieżących pozostaje niezmienne mimo uruchomienia sprężarki.
Żaden z tych objawów nie potwierdza jednak samodzielnie awarii czujnika. Podobnie zachowuje się instalacja z nieszczelnością, niedoborem czynnika, niesprawnym wentylatorem, zatkanym skraplaczem albo uszkodzoną sprężarką. Także przypadek, w którym klimatyzacja słabo chłodzi po napełnieniu, wymaga szerszej diagnostyki niż wymiana elementu wskazanego w opisie błędu.
Komputer pokazuje sygnał wysłany przez czujnik
Pierwszym krokiem powinien być odczyt kodów usterek i parametrów bieżących. Diagnosta sprawdza, jakie ciśnienie widzi sterownik przed uruchomieniem klimatyzacji, a następnie obserwuje, jak wskazanie zmienia się podczas pracy układu. Równocześnie analizuje sterowanie kompresorem, temperatury oraz zachowanie wentylatorów.
Odczyt z komputera nie przedstawia bezpośrednio rzeczywistego ciśnienia. Pokazuje wartość wynikającą z sygnału wysyłanego przez czujnik. Trzeba ją więc porównać z pomiarem wykonanym odpowiednim wyposażeniem serwisowym. Jeżeli wskazanie w diagnostyce wyraźnie różni się od rzeczywistego pomiaru, podejrzenie pada na czujnik, jego zasilanie, masę, przewód sygnałowy albo złącze.
Po dłuższym postoju ciśnienie po obu stronach niepracującego układu stopniowo się wyrównuje. Uzyskana wartość zależy jednak od temperatury i rodzaju zastosowanego czynnika. Nie istnieje jedna prawidłowa liczba dla wszystkich samochodów. Co ważne, samo ciśnienie statyczne może potwierdzić obecność czynnika, lecz nie pozwala określić jego dokładnej ilości w instalacji.
Problem może znajdować się w przewodach
Czujnik pracuje w komorze silnika, gdzie jest narażony na wysoką temperaturę, wilgoć, drgania i zabrudzenia. Przed zakupem nowego elementu trzeba dokładnie obejrzeć jego wtyczkę oraz fragment instalacji elektrycznej.
Zaśniedziałe styki, poluzowany pin, uszkodzona izolacja albo przewód przerwany wewnątrz mogą powodować takie same objawy jak awaria przetwornika. Sygnał może zanikać na nierównościach, po nagrzaniu komory silnikowej albo podczas poruszania wiązką.
Sposób dalszego sprawdzania zależy od konstrukcji. W czujniku analogowym można kontrolować zasilanie, masę i napięcie sygnałowe. Nie należy jednak zakładać, że każdy trzyprzewodowy element pracuje według identycznego schematu. Czujniki wykorzystujące sygnał impulsowy lub komunikację cyfrową wymagają innego podejścia oraz danych przeznaczonych dla konkretnego modelu.
Czy czujnik można po prostu odkręcić?
Element jest połączony z obiegiem czynnika chłodniczego. W części samochodów pod czujnikiem znajduje się zawór odcinający, który ogranicza wypływ czynnika po jego demontażu. Nie jest to jednak rozwiązanie stosowane zawsze.
Przed rozpoczęciem pracy trzeba sprawdzić procedurę naprawczą konkretnego modelu. W niektórych pojazdach czujnik można wymienić bez opróżniania układu, natomiast w innych konieczne jest wcześniejsze odzyskanie czynnika za pomocą stacji serwisowej. Przypadkowe odkręcenie elementu może doprowadzić do gwałtownego uwolnienia czynnika i oleju.
Po montażu trzeba skontrolować szczelność, a jeśli instalacja została opróżniona, napełnić ją masą czynnika przewidzianą przez producenta samochodu. Jeżeli w pamięci sterownika zapisano błędy związane z ciśnieniem lub obwodem czujnika, po naprawie należy je skasować i ponownie sprawdzić parametry bieżące.
Kontrola powinna objąć również uruchamianie sprężarki, pracę wentylatorów oraz temperaturę powietrza wypływającego z nawiewów. Przed wakacyjnym wyjazdem dobrze połączyć taką diagnozę z pełnym sprawdzeniem klimatyzacji przed dłuższą trasą.
Czujnik ciśnienia może zablokować działanie sprawnego układu, gdy przekazuje błędne dane. Równie dobrze może jednak prawidłowo informować o rzeczywistym ubytku czynnika albo nadmiernym wzroście ciśnienia. Dopiero porównanie odczytu elektronicznego z rzeczywistym pomiarem pozwala ustalić, czy wymiany wymaga czujnik, naprawy potrzebuje instalacja elektryczna, czy przyczyna leży w obiegu klimatyzacji.